Giải thích trên báo chí, các doanh nghiệp (DN) kinh doanh gas cho rằng, nguyên nhân giá gas tăng cao là do ảnh hưởng của giá gas thế giới và thuế nhập khẩu. Đây là điều mà NTD có thể cảm thông, bởi nhu cầu sử dụng gas để sưởi ấm cho mùa đông tại nhiều nước trên thế giới đang tăng cao, trong khi khoảng 50% lượng gas trong nước phải nhập khẩu, vì vậy việc biến động giá gas theo giá thế giới là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, qua các đợt tăng giá vừa qua, vấn đề mà NTD băn khoăn và ít nhiều cũng nhìn thấy được là có dấu hiệu cạnh tranh thiếu lành mạnh, làm giá bởi chính các đơn vị kinh doanh gas trong nước.

Theo quy định, các DN kinh doanh gas đầu mối có trách nhiệm đăng ký giá với cơ quan quản lý Nhà nước, thế nhưng trên thực tế nhiều DN chỉ đăng ký “cho có” hoặc chậm đăng ký, thậm chí “tiền trảm hậu tấu”, từ đó giá gas khi đến tay NTD đã bị nâng lên vô tội vạ. Lãnh đạo một DN kinh doanh gas có thị phần lớn thừa nhận, giá niêm yết chỉ được bảo đảm trong hệ thống phân phối độc quyền, còn khi xuống đến các đại lý bán lẻ thì DN khó lòng kiểm soát được. Đây thực sự là một lỗ hổng!

Điều gây lo ngại hơn nữa là đang có dấu hiệu cạnh tranh thiếu lành mạnh giữa các DN kinh doanh gas, thể hiện qua việc chiết khấu hoa hồng cho các đại lý. Hiện tại mức chiết khấu vào khoảng 40.000 - 50.000 đồng/bình 12kg, tuy nhiên để mở rộng thị phần và chịu sức ép từ các đại lý nên nhiều DN kinh doanh gas đã không ngần ngại tăng tỷ lệ chiết khấu, đây là nguyên nhân đẩy giá gas lên cao gây bức xúc trong thời gian qua. Đó là chưa kể, chính các đại lý gas còn chủ động “bắt tay nhau” để làm giá, tạo nên mức giá chênh lệch rõ rệt giữa giá của DN đầu mối giao và giá bán lẻ trên thị trường. Nói cách khác, gas đang bị “làm giá” một cách phổ biến bởi khâu này hoặc công đoạn kia; những hiện tượng thiếu lành mạnh này cần phải nhanh chóng được bóc tách, làm rõ và xử lý nghiêm minh.

Việc Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) tiến hành kiểm tra phương án đăng ký điều chỉnh giá bán của 5 DN kinh doanh gas đầu mối, đồng thời yêu cầu các Sở Tài chính tỉnh, thành phố kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá của các DN kinh doanh gas trên địa bàn, báo cáo kết quả trước ngày 20-2-2012 là rất cần thiết. Theo quy định hiện hành thì không chỉ xăng dầu mà gas cũng là một trong nhiều mặt hàng nằm trong danh mục bình ổn giá và là mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống nhân dân, do vậy các cơ quan chức năng cần nhận thức sâu sắc quan điểm này để quyết liệt kiểm tra, giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm minh nhằm lành mạnh hóa việc điều chỉnh giá gas cũng như thị trường gas trong nước.

* QUANG MINH