Đoàn thể thao Việt Nam (TTVN) đã có một kỳ SEA Games thành công vô cùng rực rỡ khi hoàn thành vượt xa mức chỉ tiêu HCV đề ra trước ngày lên đường, xếp vững chắc ở vị trí hạng 3 chung cuộc trên bảng tổng sắp huy chương. Chiến tích này đã chứng tỏ vị thế mới của TTVN trên nền khu vực, tuy nhiên vẫn còn nhiều điều ưu tư khi nhìn về tương lai trên bình diện châu lục và thế giới..

Kình ngư Hoàng Quý Phước nhân vật số một của đoàn TTVN tại SEA Games 26

 Ban đầu, đoàn TTVN chỉ đề ra chỉ tiêu khiêm tốn là 70 HCV và cũng không dám khẳng định là sẽ xếp trong tốp nào của bảng tổng sắp huy chương khi SEA Games 26 kết thúc. Vậy mà, đoàn TTVN đã có kỳ SEA Games thành công nhất trong lịch sử (trừ SEA Games 22 tổ chức tại Việt Nam) khi liên tục tăng tốc, từ chỗ bám đuổi Singapore, Malaysia đã vượt qua 2 đối thủ này để tranh chấp quyết liệt vị trí thứ nhì toàn đoàn với Thái Lan. Trong tất cả các kỳ SEA Games được tổ chức bên ngoài lãnh thổ Việt Nam thì đây là lần đầu tiên TTVN có thể cạnh tranh một cách sòng phẳng với cường quốc thể thao số 1 khu vực Đông Nam Á như vậy. Liên tục trong 3 - 4 ngày thi đấu, chúng ta đã vượt lên độc chiếm vị trí thứ nhì toàn đoàn, tạo khoảng cách gần 10 HCV với Thái Lan. Tiếc là trong 3 ngày thi đấu cuối cùng, người Thái với các môn thể thao thế mạnh truyền thống của mình đã đòi lại vị trí á quân toàn đoàn. Nhưng có thể thấy, khoảng cách giữa đoàn Thái Lan và TTVN đã không còn lớn như các kỳ SEA Games từ năm 2007 trở về trước (105 HCV so với 96 HCV) và vị trí hạng 3 của chúng ta là rất vững chắc (hơn gần gấp đôi số HCV so với đoàn xếp thứ 4 chung cuộc là Malaysia). Nếu lần SEA Games 2009 TTVN chỉ kém Thái Lan đoạt ngôi vô địch toàn đoàn với 3 HCV (86 so với 89 HCV) được cho là kém thuyết phục do “Đại hội được tổ chức ở Lào giống như trên sân nhà của TTVN” thì kỳ Đại hội lần thứ 26 này thật sự cho thấy bước tiến vững chắc của thể thao nước nhà.

Những nhân tố tạo nên cơn mưa HCV cho đoàn TTVN tại SEA Games 26 đa số đều là các môn thể thao chính thống của Olympic như: bắn súng, thể dục dụng cụ (TDDC), vật, đấu kiếm, bơi, canoing (các môn thể thao chính thức của Olympic)... Trong đó có rất nhiều môn, TTVN đã vượt xa chỉ tiêu đề ra như TDDC giành 11 HCV, điền kinh đoạt 9 HCV, vật (giành 8/13 HCV của môn), bắn súng giành 7 HCV (trong tổng số 14 HCV bỏ xa đối thủ số 1 của môn này là Thái Lan), đấu kiếm giành 4 HCV (vượt gấp đôi chỉ tiêu ban đầu là 2 HCV, xếp nhất toàn đoàn). Nhưng, để vượt chỉ tiêu từ 70 HCV lên gần 100 HCV thì phải nhờ vào sự tỏa sáng của các VĐV ở những môn thể thao thế mạnh ở những môn võ (taekwondo, karatedo, judo, pencak silat, vovinam, wushu, kempo... đã đóng góp số lượng huy chương rất đáng kể cho đoàn TTVN. Kế đến là hàng loạt chiến tích ở các môn cờ vua, lặn, rowing, canoing... 

Việc giành được gần 100 HCV tại SEA Games 26 đã thiết lập một cột mốc mang tính lịch sử bước ngoặt cho TTVN, giúp chúng ta mạnh dạn, tự tin thay đổi mục tiêu từ “tranh chấp tốp đầu” hay “tốp 3 toàn đoàn” sang mục tiêu mới là “tranh chấp ngôi vô địch toàn đoàn”. Đặt trường hợp nếu SEA Games 26 không tổ chức tại một cường quốc của Đông Nam Á như Indonesia thì nước chủ nhà khó mà bỏ mà bỏ xa đối thủ xếp gần nhất đến gần phân nửa số HCV như hiện nay. Do đó, tại kỳ SEA Games 27, diễn ra tại Myanmar, một quốc gia có nền thể thao trung bình yếu tại Đông Nam Á, có thể nói cuộc chiến giành ngôi số một toàn đoàn trên bảng tổng sắp huy chương sẽ diễn ra cực khốc liệt giữa 2 đối thủ chính là Việt Nam - Thái Lan.

Tuy nhiên, công bằng mà nhìn nhận thì trong số hơn 95 HCV của TTVN thì có quá ít chiếc HCV mang tầm châu lục hoặc tiếp cận với trình độ của thế giới. Như đã nói, ngoài chiếc HCV 100m bướm của Hoàng Quý Phước thì TTVN chỉ có một số nội dung khác tiếp cận được chuẩn B của Olympic là bắn súng, vật - quá ít ỏi so với số VĐV của Malaysia, Singapore (xếp sau TTVN trên bảng xếp hạng huy chương) đủ sức tranh huy chương Olympic. Đây là thực tế rất đáng suy ngẫm với chiến lược phát triển của TTVN trong tương lai. Dường như chúng ta vẫn chưa thể vượt thoát khỏi việc ganh đua thành tích ở ao làng Đông Nam Á, trong khi Malaysia, Singapore, Indonesia và Thái Lan đã bắt đầu chinh phục đỉnh cao châu lục và thế giới.

CHÍ THANH